نشان جغرافیایی چیست
نشان های جغرافیایی نشانه هایی هستند که بر روی کالاهایی که مربوط به یک منطقه جغرافیایی خاص بوده و کیفیت و شهرت به واسطه آن جغرافیایی خاص میباشد. بطور کلی، یک نشانه جغرافیایی شامل نام و محل منشاء کالاهاست. محصولات کشاورزی معمولا دارای کیفیتی هستند که منشا کیفیت آنها به محل تولید آنها بستگی دارد و تحت تاثیر فاکتورهای جغرافیایی محلی خاص نظیر آب و هوا و خاک میباشند آیا یک نشانه بعنوان نشانه جغرافیایی عمل میکند بستگی به قانون ملی و آگاهی مصرف کنننده دارد.
نشانههای جغرافیایی میتوانند برای انواع زیادی از محصولات کشاورزی به کار رود، مثلا برای روغن زیتون تولید شده در ایتالیا، یا تولید پنیر تولید شده در منطقه ای از فرانسه کاربرد داشته باشد.البته استفاده از نشانههای جغرافیایی به محصولات کشاورزی محدود نمیشود.
نشانههای جغرافیایی میتوانند کیفیت خاص یک محصول را که به واسطه ی عوامل انسانی که در محل تولید آن محصول وجود دارند، برجسته و نمایان سازند، نظیر سنتها و مهارتهای خاص تولید. محل منشأ میتواند یک روستا، یک شهر، یک منطقه با یک کشور باشد، یک مثال برای کشور کلمه (سوئیس) است که در بسیاری از کشورها به عنوان یک نشانه جغرافیایی برای محصولات ساخت سوئیس به ویژه ساعت در نظر گرفته میشود.
اسم مبدا
اسم مبدأ یک نوع خاص از نشان جغرافیایی است که بر روی محصولاتی بکار میرود که دارای یک کیفیت خاص بوده و آن کیفیت خاص منحصرا یا اساسأ برای محیط جغرافیایی خاص است که آن محصولات در آنجا تولید میشوند. مفهوم نشان جغرافیایی در برگیرنده اسامی مبدأ میشود.
نمونههایی از اسامی مبدأ که در کشورهای عضو معاهده لیسبون به منظور حمایت از اسامی مبدأ و ثبت بین الملل آنها، حمایت میگرداند، مثل : فرش اصفهان که برای فرش تولید شده در اصفهان کاربرد دارد یا رطب مضافتی بم تولید شده در منطقه بم می توان اسم مبدا را به کار برد.
همان طور که قبلاً هم به آن اشاره شد نشانه های جغرافیایی نشان هایی هستند که مبداً کالایی را به قلمرو، منطقه یا ناحیه ای از کشور منتسب می سازند، مشروط بر این که کیفیت، مرغوبیت، شهرت یا سایر خصوصیات کالا اساساً قابل انتساب به مبداً جغرافیایی آن باشد.
این مطلب را نیز مشاهده کنید حقوق مالکیت ادبی و هنری
مطلب ویژه برای شما
مطالعه کنید: حقوق مالکیت ادبی و هنری ←کاربرد نشان جغرافیایی و اسم مبدا در حمایت از تولید فرش دستباف
بنابر اعلام گزارش روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران، 53 نشانه جغرافیایی فرش دستباف تاکنون ثبت ملی شد. در سال های گذشته نشان جغرافیایی فرش 53 منطقه ی ایران در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)، به ثبت رسید
با تداوم روند ثبت جهانی مناطق جغرافیایی فرش دستباف ایران از کپی برداری رقبای فرش ایران و دستاندازی به نام های جغرافیایی مناطق فرش بافی کشورمان جلوگیری می شود.
مناطق ثبت شده فرش دستباف ایران عبارتند از :
| شماره | نام فرش |
|---|---|
| ۱ | فرش تبریز |
| ۲ | فرش هریس |
| ۳ | فرش شربیان |
| ۴ | فرش آذرشهر |
| ۵ | فرش بخش خواجه |
| ۶ | فرش بخشایش |
| ۷ | فرش مهربان |
| ۸ | فرش سراب |
| ۹ | تابلو فرش سردرود |
| ۱۰ | فرش ماهی خوی |
| ۱۱ | فرش افشار تکاب |
| ۱۲ | فرش اردبیل |
| ۱۳ | فرش اصفهان |
| ۱۴ | فرش کاشان |
| ۱۵ | فرش نائین |
| ۱۶ | فرش جوشقان |
| ۱۷ | فرش یلمه علی آباد دهاقان |
| ۱۸ | فرش ایلام |
| ۱۹ | فرش ورامین |
| ۲۰ | فرش چهارمحال و بختیاری |
| ۲۱ | فرش یلمه بروجن |
| ۲۲ | فرش مشهد |
| ۲۳ | فرش کاشمر |
| ۲۴ | فرش ترکمن جرگلان و بجنورد |
| ۲۵ | فرش کردی خراسان شمالی |
| ۲۶ | فرش دویدوخ |
| ۲۷ | فرش قهستان |
| ۲۸ | فرش مود بیرجند |
| ۲۹ | فرش درخش |
| ۳۰ | فرش بیدگینه |
| ۳۱ | فرش قلتوق |
| ۳۲ | فرش خمسه زنجان |
| ۳۳ | فرش سیستان |
| ۳۴ | فرش گبه فارس |
| ۳۵ | فرش لری فارس |
| ۳۶ | فرش قشقایی فارس |
| ۳۷ | فرش آباده فارس |
| ۳۸ | فرش کشکولی فارس |
| ۳۹ | فرش عرب فارس |
| ۴۰ | فرش قم |
| ۴۱ | فرش بیجار |
| ۴۲ | فرش سنه |
| ۴۳ | فرش کرمان |
| ۴۴ | فرش شهر بابک |
| ۴۵ | فرش سنقر کلیایی کرمانشاه |
| ۴۶ | فرش ترکمن گلستان |
| ۴۷ | فرش لرستان |
| ۴۸ | فرش کلاردشت |
| ۴۹ | فرش ساروق |
| ۵۰ | فرش همدان |
| ۵۱ | فرش نهاوند |
| ۵۲ | فرش یزد |
| ۵۳ | فرش اردکان |
علت حمایت از نشان های جغرافیایی
نشان های جغرافیایی برای اطلاع مصرف کنندگان از منشأ و کیفیت محصولات بکار میروند از طرفی بسیاری از نشان های جغرافیایی در طی سالیان متمادی ارزش و شهرتی کسب کرده اند و در صورت عدم حمایت قانونی از آنها ممکن است که توسط عوامل تجاری متقلب مورد سوء استفاده قرار گیرند. استفاده نادرست از نشانههای جفرافیایی توسط اشخاص غیر مجاز ، برای مصرف کنندگان و تولید کنندگان واقعی زیان آور است. به عبارت دیگر مصرف کنندگان فریب خورده و باور میکنند که یک محصول مرغوب با کیفیت خاص خریداری میکننند در حالی که در واقع یک محصول تقلبی بیارزش را میخرند. تولید کنندگان ضرر میبینند، زیرا تجارت با ارزش از آنها برگرفته شده و شهرت کسب شده برای محصولاتشان نیز ضربه میبیند
تفاوت بین نشانههای جغرافیایی و علامت تجاری
علامت تجاری توسط یک شرکت مورد استعمال قرار میگیرد تا کالاها و خدمات خود را از کالاها و خدمات سایر شرکتها متمایز سازد. علامت تجاری انحصاری است و به صاحب آن حق منع استعمال دیگران از استفاده از آن علامت را میدهد. نشانه جغرافیایی به مصرف کننده نشان می دهد که یک محصول در یک مکان خاص تولید شده و دارای خصوصیات خاصی میباشد که این خصوصیات بواسطه محل تولید آن محصول می باشد. نشانه جغرافیایی میتواند توسط تمام تولید کنندگان که محصولات خود را در آن مکان جغرافیایی تولید میکنند، مورد استعمال قرار گیرد.
حمایت از یک نشان جغرافیایی
نشان های جغرافیایی میتوانند طبق قوانین ملی و تحت عناوین گوناگون، نظیر قانون حمایت در برابر رقابت نامشروع، قانون حمایت از مصرف کننده، قانون حمایت از علائم تأییدی یا قوانین خاص مربوط به حمایت از نشانههای جغرافیایی و مبدأ حمایت گردند. در واقع ، اشخاص غیر مجاز نباید از نشانههای جغرافیایی که استفاده از آنها احتمال به اشتباه انداختن عموم در رابطه با مکان درست محصول را باعث میشود، استفده کنند. مجازاتهای قابل اجرا شامل احکام دادگاهها در جهت جلوگیری از استفاده غیر مجاز، پرداخت خسارت، جریمه و در موارد خاص مجازات زندان برای سواستفاده کنندگان از نشان جغرافیایی در قانون پیش بینی شده است.
حمایت از نشان های جغرافیایی در سطح بین الملل و ایران
تعدادی از معاهدات اداره شده توسط سازمان جهانی وایپو، حمایت از نشانههای جغرافیایی را در سطح جهان فراهم می کنند، بویژه کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی 1883، و معاهده لیسبون به منظور حمایت از اسامی مبدأ و ثبت بین المللی به طور خاص بر جمایت از نشان جغرافیایی تاکید دارند.
نشان جغرافیایی (عام)
اگر اسم یک محل بعنوان تعیین کننده یک سبک خاص از محصول باشد، نه بعنوان نشانگر محل منشأ آن محصول، این اسم دیگر بعنوان نشانه جغرافیایی بکار نمی رود. بعنوان مثال مرغ سوخاری کنتاکی یک سبک تهیه خوراک مرغ است. که سالها پیش در شهر کنتاکی آمریکا بوجود آمد و در طول زمان برای نشان دادن یک سبک خاص از روش تهیه خوراک مرغ بکار رفته است که در بسیاری از جاها ساخته میشود. بتابراین مرغ کنتاکی اکنون یک نشانه عام است و مربوط به یک سبک از تهیه محصولات سوخاری می باشد، نه یک محل جغرافیایی در کنتاکی آمریکا.
نقش وایپو در حمایت از نشانه های جغرافیایی
وایپو تعدادی از معاهدات بین المللی را اداره میکند که جزآ یا کلآ به حمایت از نشانههای حغرافیایی میپردازند (بویژه کنوانسون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی، و معاهده لیسبون برای حمایت از اسامی مبدأ و ثبت بین المللی آنها). بعلاوه کشورهای عضو وایپو و سایر کشورهای ذینفع در جلسات وایپو راههای جدید برای ارتقاء حمایت بین المللی از نشانههای جغرافیایی را پیشنهاد و دنبال میکنند.
حمایت از نشان جغرافیایی درایران
کشور ایران به جهت قدمت تاریخی ، تنوع آب و هوایی، تنوع قومی و موقعیت جغرافیایی و محصولات کشاورزی و فرآورده های جانبی و همچنین منابع ژنتیک بسیار متنوع است . و این برای مردم ما فرصت منحصر به فردی ایجاد می کند که بتواند یکی از مراکز تولید ، فرآوری و صادرات محصولات کشاورزی در سطح دنیا باشند. بر این مبنا بایستی از بسترهای حقوقی لازم و از ظرفیتهای، حقوق مالکیت فکری در سطح ملی و چه بین المللی حداکثر استفاده به عمل آید.
با تصویب قانون حمایت از نشانه های جغرافیایی مصوب 1383 و آئین نامه اجرایی آن نشانه های جغرافیایی در ایران پس از طی تشریفات قانونی ثبت و سپس حمایت می گردد.
باتوجه به اینکه کشور ما عضو کنوانسیون پاریس راجع به حمایت از نشان جغرافیایی می باشد میتوان این نشان های جغرافیایی را در سایر کشورهای عضو ثبت و تحت حمایت قرار داد.
ثبت نشان جغرافیایی در ایران
نشان های جغرافیایی زیر مورد حمایت نیستند
- نشان هایي كه با تعريف منطبق نباشند
- برخلاف موازين شرعي،اخلاق حسنه و يا نظم عمومي باشند
- نشان هایي كه در كشور مبدأ خود حمايت نمی شوند يا حمايت از آنها متوقف شده است يا متروك گرديدهاند، در چارچوب معاهداتي كه كشور ايران به آنها ملحق شده است
مدت حمایت
دائمی
موارد اعتراض
طبق ماده 11 قانون هر ذينفع يا مقام صلاحيتدار ميتواند موارد زير را از دادگاه بخواهد
- ابطال ثبت نشانه جغرافيائي كه شرايط مقرر در ماده (5) درمورد آن رعايت نشده است
- اصلاح ثبت نشانه، به اين علت كه نشانه موجود در گواهينامه ثبت با نشانه مورد نظر مطابقت ندارد و يا اين كه كيفيت، مرغوبيت، شهرت و يا ساير خصوصيات كالائي كه نشانه مبدأ جغرافيائي براي آن استفاده ميشود، در گواهينامه مربوط ذكر نشده يا ناقص است
- در هر دعوي كه برطبق اين ماده اقامه ميشود، دادخواست ابطال يا اصلاح به (مالك نشانه) يا قائممقام قانوني او ابلاغ ميشود و به هزينه خواهان از طريق آگهي در روزنامه رسمي و يكي از روزنامههاي محلي به اطلاع عموم اشخاص ذينفع ميرسد
طبق مواد 11،12،13،14،15،16 آیین نامه اجرایی نشانه جغرافیایی موارد اعتراض به صورت ذیل میباشد
در صورت رد اظهارنامه ثبت نشانه جغرافيايي مرجع ثبت ملزم است دلايل رد را به نحو مكتوب به متقاضي ابلاغ نمايد. متقاضي ميتواند ضمن پرداخت هزينههاي مربوط ظرف مهلت مقرر اعتراض خود را به دادگاه تقديم نمايد
تبصره ـ مهلت اعتراض براي اشخاص مقيم ايران 3 ماه و براي اشخاص مقيم خارج از كشور 6 ماه از زمان ابلاغ خواهد بود
هر شخصي كه نسبت به پذيرش ثبت اظهارنامه نشانه جغرافيايي اعتراض داشته باشد بايد ظرف مهلت 60 روز از تاريخ انتشار آگهي اعتراض خود را ضمن پرداخت هزينههاي مقرر همراه با دلايل و مدارك استنادي به مرجع ثبت تسليم نمايد
تبصره ـ اگر معترض شخصي است كه نشانه جغرافيايي قبلاً بنام او ثبت نشدهاست بايد در حين اعتراض ضمن پرداخت حقالثبت و تمام مخارج مربوطه اظهارنامه ثبت نشانه جغرافيايي خود را مطابق مقررات مندرج در قانون و اين آئيننامه تسليم نمايد
مرجع ثبت موظف است ظرف 30 روز نسخهاي از اعتراضيه را به انضمام مدارك و دلايل استنادي به متقاضي ثبت ابلاغ نمايد
متقاضي مكلف است از تاريخ ابلاغ اعتراضيه، پاسخ خود را ظرف 30 روز نسبت به اعتراض وارده به مرجع ثبت تسليم نمايد. در صورتي كه متقاضي ساكن ايران نباشد مهلت مذكور براي تسليم پاسخ 60 روز خواهد بود
هرگاه متقاضي به اعتراض معترض تمكين نمايد درخواست او مسترد شده تلقي ميشود و مراتب كتباً به معترض اعلام ميگردد تا در صورتيكه نشانه جغرافيايي وي به ثبت نرسيده باشد بر طبق اظهارنامهاي كه حين اعتراض تسليم شده است نسبت بهثبت آن اقدام نمايد
در صورت عدم تمكين متقاضي با درخواست معترض موضوع در كميتهاي مركب از رئيس اداره و يك نفر به انتخاب رئيس سازمان و يك كارشناس بهانتخاب مديركل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي مورد رسيدگي قرار ميگيرد و تصميم كميته از سوي طرفين ظرف دو ماه براي اشخاص مقيم در ايران و 3 ماه براي اشخاص مقيم در خارج از ايران قابل شكايت در محاكم عمومي تهران ميباشد
تبصره1ـ تصميمگيري در اين كميته با اكثريت آراء ميباشد
تبصره2ـ كارشناس رسيدگي كننده نميتواند نسبت به همان موضوع در كميته عضويت پيدا كند
تغییرات
سازمان ثبت اسناد ميتواند درصورت وجود اشتباهات شكلي با اطلاع ذينفع پس از بررسي دلائل و مدارك مستند نسبت به تصحيح اشتباه تصميمگيري و اقدام كند
چنانچه رفع اشتباه مستلزم تغيير در ثبت نشان باشد اين امر تابع مقررات مواد (7)، (8)، (9) و بند (ب) ماده (5) اين قانون خواهد بود
اظهارنامه ثبت نشانه جغرافيائي، توسط اشخاص زير به سازمان ثبت اسناد و املاك كشور تسليم ميشود
هر شخص حقيقي يا حقوقي و همچنين گروههائي از اين اشخاص كه در مكان جغرافيائي مندرج در اظهارنامه به توليد كالاي مذكور در آن مشغولند
هر مرجع صلاحيتدار در امر توليد، توزيع و سياستگذاري كالاي مورد ثبت
– موارد زير بايد در اظهارنامه قيد شود :
الف – نام، نشاني، تابعيت و سمت قانوني تسليم كننده
ب – نشانه جغرافيائي كه ثبت آن درخواست شده است
ج – مكاني كه نشانه جغرافيائي به آن مربوط است
د – كالائي كه نشانه جغرافيائي به آن مربوط است
هـ – كيفيت، مرغوبيت، شهرت و ساير خصوصيات كالائي كه نشانه جغرافيائي براي آن بهكار ميرود
هزينههاي ثبت اظهارنامه از متقاضي ثبت دريافت خواهد شد
نحوه و مراحل ثبت اظهارنامه به قرار زير است
سازمان ثبت اسناد و املاك كشور اظهارنامه را از نظر مطابقت با قانون و آئيننامه اجرائي آن بررسي كرده، درصورت دارابودن شرايط، آن را آگهي ميكند.
درصورت عدم رعايت شرايط مقرر در بند (الف) ذينفع يا مقام صلاحيتدار ميتواند برطبق آئيننامه اجرائي اين قانون، اعتراض خود را نسبت به تقاضاي ثبت نشانه جغرافيائي به سازمان ثبت اسناد و املاك كشور تسليم نمايد
سازمان ثبت اسناد و املاك كشور نسخهاي از اعتراضيه را به متقاضي ثبت ابلاغ ميكند. متقاضي مكلف است ظرف مهلت مقرر به آن پاسخ دهد، عدم ارسال پاسخ از سوي متقاضي درموعد مقرر به منزله انصراف از تقاضاي ثبت است
هرگاه متقاضي متقابلاً پاسخي ارسال دارد، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور نسخهاي از آن را دراختيار معترض قرار ميدهد و پس از بررسي نظرات طرفين، درمورد وارد بودن يا نبودن اعتراض تصميم ميگيرد
هرگاه سازمان ثبت اسناد و املاك كشور تشخيص دهد كه شرايط مندرج در بند (الف) اين ماده رعايت شده و به تقاضاي ثبت نيز اعتراض نشده يا اعتراض رد گرديده، نشانه جغرافيائي را ثبت كرده و آگهي لازم را در اين خصوص منتشر ميكند و گواهينامه ثبت را به نام متقاضي ثبت صادر خواهد كرد
نشانههاي جغرافيائي زير مورد حمايت نيستند
الف – نشانههائي كه با تعريف بند (الف) ماده (1) منطبق نباشند
ب – نشانههائي كه برخلاف موازين شرعي، اخلاق حسنه و يا نظم عمومي باشند
مرجع ثبت ظرف 15 روز از تاريخ وصول از لحاظ رعايت جنبههاي شكلي و شرايط مقرر در قانون و اين آئيننامه اظهارنامه و ضمائم آن را مورد بررسي قرار ميدهد
اگر در نتيجه بررسي، مرجع ثبت ايرادات و نواقصي در اظهارنامه و ضمائم آن مشاهده نمايد بايد به صورت مكتوب و با قيد جزئيات مراتب را به متقاضي ابلاغ نمايد تا ظرف مهلت مقرر در اين آئيننامه اقدام به رفع نقص نمايد. در صورت عدم رفع نقص اظهارنامه رد می شود.
تبصره ـ مهلت رفع نقص براي متقاضيان ايراني 3 ماه و براي متقاضيان خارج از كشور 6 ماه از زمان ابلاغ محاسبه ميشود. چنانچه مدت مزبور كفايت ننمايد متقاضي فقط براي يك بار ميتواند استمهال نمايد.
تهیه و تدوین : ایده آفرین
