ثبت طرح صنعتی

آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده ‌اید که ظاهر یک محصول نیز، یک دارایی ارزشمند و قابل حفاظت از طریق قانون حمایت از مالکیت صنعتی می باشد؟ شما با ثبت طرح صنعتی و استفاده از حمایت های قانونی از شکل، الگو و ویژگی‌های ظاهری محصول خود محافظت می‌کنید و این امر مانع از کپی‌ برداری یا سوءاستفاده دیگران از خلاقیت‌های شما خواهد شد. به بیان دیگر حمایت قانونی طرح صنعتی ثبت شده ، علاوه بر حفظ حقوق طراح، موجب افزایش ارزش تجاری محصول و ایجاد تمایز در بازار رقابتی خواهد شد.

در این نوشتار، انواع طرح‌های قابل ثبت، مدارک مورد نیاز، مراحل ثبت، دلایل رد درخواست اظهارنامه ثبت طرح صنعتی، رفع نقص، اعتراض به رد طرح صنعتی، اعتراض به طرح صنعتی ثبت شده، نکات فنی و همچنین شیوه‌ های حمایت حقوقی پس از دریافت گواهی ثبت بررسی می‌ شود تا مسیر تبدیل یک ایده به دارایی قانونی و ارزشمند، به ‌صورت ساده و کاربردی برای علاقمندان تشریح گردد

اهمیت ثبت طرح صنعتی

ثبت طرح صنعتی یکی از مهم‌ ترین ابزارهای حمایت از مالکیت فکری است. این نوع ثبت از ویژگی‌های ظاهری محصولات، مانند شکل، خطوط، رنگ‌ها، نقوش و ترکیب اجزای ظاهری محافظت می‌کند. با دریافت گواهی ثبت، مالک طرح صنعتی می‌تواند از تولید یا عرضه محصولات مشابه توسط رقبا جلوگیری نموده و جایگاه برند و سهم بازار خود را حفظ یا تقویت نماید.

به طور کلی می توان گفت که ثبت طرح های صنعتی، نوعی حمایت قانونی می باشد که به شما کمک می‌ کند تا نوآوری ها و خلاقیت های ایجاد شده در زمینه طرح‌ های صنعتی خود را در برابر کپی‌ برداری و سوء استفاده دیگران محافظت نمائید. و در صورت ثبت طرح های صنعتی، (مطابق قانون حمایت از مالکیت صنعتی سال 1403)  شما حق انحصاری استفاده، ساخت و فروش و واردات اقلام حاوی آن طرح صنعتی را برای سه دوره پنج ساله (به شرط پرداخت حق الثبت) و جمعاً به مدت 15 سال بدست می‌آورید. آنچه مشخص است و در تعاریف قانونی نیز نسبت به آن تاکید شده ، طرح صنعتی بیشتر به جنبه‌های بصری و زیبایی‌ شناختی یک محصول مرتبط می‌شود. به بیان بهتر طرح های صنعتی برای  محصولات جدید هویت مستقل ایجاد نموده و باعث متمایز شدن محصولات جدید از سایر محصولات رایج در بازار می گردند

با توجه به اهمیت ثبت طرح های صنعتی در توسعه کسب و کارها مشاوره های تخصصی و صنعتی مبتنی بر آینده پژوهی در ثبت طرح های صنعتی و در نظر گرفتن نکات حقوقی و بازاریابی، گروه ایده آفرین آماده ارایه خدمات مشاوره به علاقمندان در زمینه ثبت طرح های صنعتی می باشد

تعریف و ویژگی های لازم جهت ثبت طرح های صنعتی

 هرگونه ترکیب خطوط یا رنگها یا هر دو و هرگونه شکل سه‌ بعدی با خطوط‌، رنگها و یا بدون آنها، به‌گونه‌ای که چنین ترکیب یا شکل به یک فراورده‌‌ صنعتی یا محصولی از صنایع دستی، شکل ظاهری و بصری خاصی را بدهد، طرح صنعتی است

طرح‌ های صنعتی قابل ثبت

طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و اصیل باشد

جدید بودن :

منظور از جدید بودن این است که از طریق انتشار به  طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه‌ ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد.

اصیل بودن :

منظور از اصیل بودن به این معنا است که به ‌طور مستقل به وسیله طراح پدید آمده و روگرفت (کپی) یا تقلید از طرح های موجود نباشد

بنابراین طرح‌ هایی که جنبه زیبایی‌ شناختی و ظاهری دارند، قابلیت ثبت خواهند داشت. این طرح‌ ها شامل شکل محصول، تزئینات، الگوهای سطحی، ترکیب رنگ‌ها و آرایش خطوط هستند. برای مثال، طراحی بدنه لوازم خانگی، ظاهر بسته‌ بندی محصولات، طراحی مبلمان یا نمای ظاهری تجهیزات الکترونیکی و…. از جمله موارد قابل ثبت به شمار می‌ روند.

در مقابل، طرح‌هایی که صرفاً به عملکرد فنی محصول مربوط می‌شوند یا فاقد نوآوری و اصالت هستند، معمولاً شرایط لازم برای ثبت را ندارند

طرح‌ های صنعتی غیر قابل ثبت

ـ طرح های حاوی نمادها یا نشانه‌ های رسمی دولتی

ـ روشها و اصول مربوط به طراحی صنعتی

ـ طرح های مغایر با موازین شرعی، نظم عمومی و یا اخلاق حسنه

ـ تغییر در ابعاد کالاهای موجود

ـ طرح هایی که عین یا به طرز گمراه کننده ای حاوی یا شبیه علامت تجاری ثبت شده دیگری باشند.

ـ طرحی که صرفاً عملکرد فنی داشته باشد و شکل جدیدی را برای یک فراورده یا محصول ارائه ندهد.

ـ قطعات وابسته در طرح های مرکب ( لوازم یدکی)

 ـ آن بخش از طرح صنعتی که تنها راه دسترسی به یک نتیجه فنی محسوب می‌شود

مراحل ثبت طرح صنعتی

فرآیند ثبت طرح صنعتی با تهیه تصاویر دقیق و کامل از محصول آغاز می‌شود. این تصاویر باید نماهای مختلف محصول را به‌ وضوح نمایش دهند و در صورت نیاز، توضیحاتی درباره ویژگی‌های متمایز طرح نیز ارائه شود

پس از آماده‌سازی مدارک، درخواست ثبت از طریق سامانه مالکیت صنعتی یا اداره مربوطه ثبت می‌شود. سپس پرونده از نظر شکلی و محتوایی بررسی شده و میزان نوآوری و تفاوت آن با طرح‌های پیشین ارزیابی می‌شود. در صورت تأیید، گواهی ثبت صادر شده و حمایت قانونی از طرح آغاز می‌گردد

مدارک برای ثبت طرح صنعتی و نکات فنی

برای ثبت طرح صنعتی، مدارکی مانند اظهارنامه  ثبت طرح صنعتی، مدارک هویتی مالک یا نماینده قانونی، تصاویر با کیفیت از زوایای مختلف محصول و رسید پرداخت هزینه‌ های قانونی موردنیاز است

تصاویر با کیفیت از زوایای مختلف محصول

تصاویر باید دارای پس‌ زمینه ساده، نور مناسب و کیفیت بالا باشند تا تمامی جزئیات ظاهری محصول به‌خوبی مشخص شود. همچنین در توضیحات طرح، باید ویژگی‌های متمایز و نوآورانه به ‌طور دقیق بیان شود تا محدوده حمایت قانونی به‌ روشنی مشخص گردد

اظهارنامه ثبت طرح صنعتی

برای ثبت طرح صنعتی بایستی اظهارنامه طرح صنعتی تهیه و از طریق اظهارنامه، درخواست ثبت را از مرجع ثبت درخواست نمود.

مشخصات اظهارنامه طرح صنعتی : اظهارنامه  ثبت طرح صنعتی باید بر ‌اساس برگه مخصوصی که مطابق قانون تهیه می شود، به زبان فارسی تکمیل و پس از درج تاریخ، امضاء و تائید شود و شامل موارد زیر باشد.

۱ـ اطلاعات هویتی متقاضی یا نماینده او

۲ـ اطلاعات هویتی طراح

۳ـ عنوان طرح صنعتی و مشخصات نگاشتاری (گرافیکی) تشکیل دهنده آن

۴ـ تعیین طبقه طرح صنعتی براساس طبقه بندی بین المللی طرح های صنعتی

۵ ـ تاریخ، محل و شماره اظهارنامه یا گواهینامه طرح صنعتی در خارج از کشور (در صورت درخواست حق تقدم)

۶ ـ اطلاعات مربوط به اظهارنامه اصلی (در صورت تکمیلی بودن طرح صنعتی)

۷ـ تعیین نوع فراورده یا محصولی که ثبت طرح صنعتی برای آن درخواست شده است.

۸ ـ تعیین پیوست ها

مدارک پیوست اظهارنامه ثبت طرح صنعتی

۱ـ مدرک هویت متقاضی و طراح

۲ـ نمونه شکل یا تصویر نگاشتاری (گرافیکی) یا نمونه ترسیم شده از جوانب مختلف طرح مورد تقاضای حمایت

۳ـ تسلیم نمونک (ماکت) یا نمونه واقعی طرح، در صورت درخواست مرجع ثبت

۴ـ توصیف طرح و تعیین کالاهایی که طرح صنعتی بر روی آنها اجرا می‌شود.

۵ ـ درخواست کتبی مبنی ‌برعدم ذکر نام طراح، در صورتی که او بخواهد نامش در اظهارنامه درج نشود.

۶ ـ مدرک مربوط به حق تقدم که باید هم‌زمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یک ماه از آن تاریخ تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).

۷ـ رسید مربوط به پرداخت هزینه های قانونی

نحوه رسیدگی ثبت به اظهارنامه های طرح صنعتی

اداره طرح های صنعتی، تاریخ ثبت تقاضای اظهارنامه را همان تاریخ دریافت اظهارنامه محسوب می‌کند، اگر اظهارنامه فاقد شرایط مندرج در قانون باشد، مرجع ‌ثبت، اظهارنامه را رد کرده و در صورت دسترسی به اطلاعات تماس متقاضی یا نماینده وی، مراتب را به وی اعلام می‌کند.

رفع نقص اظهارنامه طرح صنعتی :

اداره طرح های صنعتی در صورتی که اظهارنامه دارای نواقصی باشد به متقاضی ثبت، جهت اصلاح و تکمیل اظهارنامه یک‌ ماه مهلت خواهد داد.

اداره ثبت طرخ های صنعتی، نظر نهائی خود مبنی ‌بر پذیرش یا عدم پذیرش اظهارنامه مورد تقاضا را که کارشناسان ذی ربط با در نظر گرفتن دلایل و پاسخ متقاضی و دلایل ذی نفعان (در صورت ارائه) تدوین نموده اند، ظرف یک ماه به متقاضی ابلاغ می کند.

پذیرش ثبت اظهارنامه طرح صنعتی :

در صورت پذیرش اظهارنامه مطابق ماده (۸۹) قانون، مرجع ثبت، اظهارنامه و پیوست‌های مربوط به آن‌ را برای عموم منتشر می‌کند.

توجه: متقاضی می‌تواند به  صورت مکتوب از اداره طرح های صنعتی  تقاضا کند، اظهارنامه و پیوست های مربوط به آن تا دوازده ‌ماه از تاریخ اظهارنامه منتشر نشود.

رد شدن تقاضای ثبت اظهارنامه طرح صنعتی :

درصورت رد تقاضای ثبت، متقاضی می‌تواند با رعایت مفاد ماده (۲۳) این قانون به تصمیم اداره طرح های صنعتی اعتراض کند.

توجه ـ اداره طرح های صنعتی مکلف است اظهارنامه‌هایی که به هر دلیل رد شده‌اند را نیز برای عموم منتشر نماید.

اعتراض به پذیرش ثبت اظهارنامه طرح صنعتی :

پس از انتشار عمومی اظهارنامه طبق ماده (۹۰) این قانون، هر شخصی که نسبت به پذیرش اظهارنامه و پیوست  های آن اعتراض داشته باشد، می تواند با رعایت مواد (۲۹) تا (۳۱) این قانون، ظرف دو ماه اعتراض خود را به مرجع ثبت تسلیم کند. مرجع ثبت، اعتراض های واصل  شده را جهت رسیدگی و اتخاذ تصمیم نهائی به هیأت موضوع ماده (۲۳) این قانون ارجاع می دهد.

مدت اعتبار گواهینامه طرح صنعتی

مدت اعتبار گواهینامه  طرح صنعتی، پنج‌سال پس از تاریخ تسلیم اظهارنامه است. دارنده  گواهینامه  طرح صنعتی می تواند با پرداخت هزینه مربوط، تمدید اعتبار گواهینامه را برای دو دوره پنجساله  متوالی درخواست نماید.

مهمترین دلایل رد درخواست ثبت طرح صنعتی

به طور خلاصه می توان گفت مهمترین دلایل رد درخواست ثبت عبارت ‌اند از:

• نداشتن ویژگی جدید و اصیل
• شباهت زیاد به طرح‌ های ثبت‌ شده قبلی
• ناقص بودن مدارک یا تصاویر
• رعایت نکردن ضوابط قانونی ثبت

برای جلوگیری از این مشکلات، بهتر است پیش از ثبت، جستجوی  کاملی در پایگاه‌های اطلاعاتی انجام شود و مدارک با دقت تهیه و تکمیل گردند. همچنین با بهره‌ گیری از مشاوران متخصص در حوزه مالکیت فکری می‌ توانید ضمن کاهش اخطار رفع نقص، احتمال موفقیت پرونده خود را افزایش دهید. ایده آفرین، به عنوان مشاوری امین در این راه همگام و همراه شماست

یک نمونه اخطار رفع نقص، ثبت طرح صنعتی بسته بندی

در خصوص اظهارنامه ثبت طرح صنعتي به شماره  تاريخ با عنوان «جعبه بسته بندي » مطابق قانون حمايت از مالكيت صنعتي مصوب 1403 و آيين ‌نامه اجرايي اظهارنامه در موارد زير ناقص تشخيص داده شده است

–  نقص در ارائه مناسب «تصاوير کالا»، موضوع بند 2 ماده 86 قانون

–  نقص در نگارش مناسب «توصيف شکل ظاهري کالا»، موضوع بند 4 ماده 86 قانون

–  نقص در ذکر «نام کالا» به نحو مناسب، موضوع بند 3 ماده 85

–  نقص در ارائه مدارك مثبت هويت متقاضي، موضوع بند 1 ماده 86 قانون

مقتضي است وفق ماده 23 و 88 قانون «حمايت از مالكيت صنعتي»، ظرف مدت 30 روز از تاريخ اين ابلاغ، نسبت به رفع نواقص اعلام شده اقدام كنيد. بديهي است درصورت عدم رفع نواقص به نحو صحيح در مهلت مقرر قانوني، اظهارنامه رد مي شود

توضيحات نقص

1-  در قسمت «نام کالا»، فقط باید به نام/عنوانِ عمومی که بین عموم مردم، رایج و متداول است و باعث شناختن آن کالا می‌شود اشاره شود. بنابراین، از اشاره به نام تجاری انحصاری، مُدل، امتیازات فنی و عملکردی، اندازه، شکل هندسی و جنس مواد سازنده کالا، اکیداً خودداری شود.

2 ـ در قسمت «توصیف شکل ظاهری کالا» باید فقط درباره طراحی شكل ظاهري کالا، شامل عناصر بصری و هندسی آن به اختصار توضیح نوشته شود

3 – اندازه‌ها، ويژگي‌ها و امتیازات فنی، جنس مواد مورد استفاده، روش ساخت و تولید و مطالب تبلیغاتی، نباید در متن توصیف نوشته شوند

4ـ تصاوير كالا باید از نماهای استاندارد (روبرو، جانبي، بالا و یک تصویر سه‌رُخ) در «يك» صفحه كنار يكديگر قرار داده شوند و در قالب فقط «يك» فايل، با كيفيت و وضوحِ مناسب و در فرمت JPG بارگذاري گردد. از فرستادن فايل‌هايِ متعدد، همچنین تصویر از نمای تکراری اکیداً بپرهیزید. ضمناً در اطراف و بین تصاویر چیده شده در صفحه، نباید حاشیه‌ی زائد و فضای خالی سفید باشد.(علامات استاندارد و سيب سبز و بقيه نوشته هاي غير مرتبط از روي بسته بندي حذف گردد.)

5 -آخرين آگهي تغييرات روزنامه با تاريخ معتبر.تصاوير با وضوح و کيفيت بالا بارگزاري گردد

نکات مهم در زمینه رفع نقص طرح صنعتی

1 ـ در صورت درخواست تمديد مهلت رفع نقص، مي‌توانيد از حساب كاربري خود، درخواستِ «تمديد مهلت رفع نقص» را ارسال نماييد. طبق تبصره 5 ماده 23 قانون، اين درخواست، صِرفاً براي يك بار قابل ارسال و استفاده است و مهلت ذكر شده در ابلاغيه را به دو برابر افزايش مي‌دهد. (براي متقاضي مقيم ايران 30+30 روز و براي متقاضي مقيم خارج از ايران 60+60 روز).

2 ـ تا پيش از اعلام نظر كارشناس بر روي درخواست، امكان ثبت درخواست مجدد از همان نوع، وجود نخواهد داشت. بنابراين بایستی دقت شود كه به تمامي موارد اعلام شده در ابلاغيه رفع نقص، پاسخ مقتضي داده شود

حمایت حقوقی پس از ثبت طرح صنعتی

پس از صدور گواهی ثبت، مالک طرح از حقوق قانونی برخوردار می‌شود و می‌تواند در صورت مشاهده هرگونه کپی‌ برداری یا استفاده غیرمجاز، از طریق ارسال اخطار، طرح دعوی حقوقی یا سایر روش‌های قانونی از حقوق خود دفاع کند. همچنین ثبت طرح در گمرک می‌ تواند از ورود یا خروج کالاهای متخلف جلوگیری نماید.

حقوق انحصاری ناشی از بهره‌ برداری از طرح صنعتی به ‌شرح زیر می باشد

۱ـ ساخت

۲ـ فروش

۳ـ واردات اقلام حاوی آن طرح صنعتی

نکته مهم: مالک طرح صنعتی ثبت‌‌ شده می‌‌ تواند علیه هر شخصی که بدون موافقت او موارد مندرج در این ماده را برای مقاصد تجاری انجام دهد یا مرتکبِ عملی شود که عرفاً نقض حقوق مالک را در آینده فراهم آورد، در مرجع صالح قضائی اقامه‌‌ دعوا نماید

نتیجه ‌گیری

برای کسب ‌و کارهای کوچک، انتخاب بازارهای هدف، برنامه‌ ریزی برای صدور مجوز بهره‌ برداری (لیسانس) و مدیریت صحیح دارایی‌ های فکری، از مهم‌ترین راهکارهای افزایش سودآوری محسوب می‌شود

ثبت طرح صنعتی تنها یک فرآیند اداری نیست، بلکه ابزاری مؤثر برای تبدیل یک ایده خلاقانه به دارایی ارزشمند و قابل دفاع است. این اقدام علاوه بر حفاظت از حقوق طراح، موجب افزایش ارزش اقتصادی محصول، تقویت جایگاه برند و ایجاد مزیت رقابتی در بازار می‌شود. بنابراین، آگاهی از مراحل ثبت، تهیه صحیح مدارک و برنامه ‌ریزی مناسب برای بهره‌ برداری از حقوق قانونی، نقش مهمی در موفقیت صاحبان کسب و کار و طراحان صنعتی خواهد داشت

با توجه به اینکه جهت ثبت طرح های داشتن دانش حقوقی و اطلاعات صنعتی امری ضروری می باشد لذا گروه ایده آفرین با همکاری با گروه وکلای مجرب ودر اختیار داشتن کارشناسان متخصص آماده ارایه خدمات مشاوره به علاقمندان در زمینه ثبت، اعتراض و تمدید طرح های صنعتی می باشد

با توجه به اهمیت ثبت طرح های صنعتی در توسعه کسب و کارها مشاوره های تخصصی و صنعتی مبتنی بر آینده پژوهی در ثبت طرح های صنعتی و در نظر گرفتن نکات حقوقی و بازاریابی، گروه ایده آفرین آماده ارایه خدمات مشاوره به علاقمندان در زمینه ثبت طرح های صنعتی می باشد.